Sau mỗi ván cờ trên máy, bạn thường thấy một con số: độ chính xác 78%, 92%, hay 54%. Con số này dễ gây nghiện — người ta muốn nó cao lên — nhưng cũng dễ hiểu sai. Bài này giải thích độ chính xác đo cái gì, trang này tính nó như thế nào, và cách dùng nó để thật sự chơi tốt hơn.
Độ chính xác đo cái gì
Nói gọn: độ chính xác đo xem các nước đi của bạn gần với nước đi tốt nhất của máy tới đâu, tính trung bình trên cả ván.
- Mỗi nước bạn đi được so với nước máy cho là tốt nhất ở thế đó.
- Nếu nước của bạn không làm thế cờ xấu đi, nước đó gần 100%.
- Nếu nước của bạn làm cơ hội thắng giảm mạnh, nước đó bị chấm thấp.
- Cuối ván, các điểm này được lấy trung bình.
Độ chính xác không đo bạn chơi đẹp hay không, sáng tạo hay không, và không đo trình độ của bạn một cách tuyệt đối. Nó chỉ đo: trong ván này, bạn đã làm mất bao nhiêu so với cách chơi tốt nhất.
Trang này tính thế nào
Sau mỗi ván với máy trên trang chơi, bấm Xem lại ván và máy Stockfish chạy ngay trên trình duyệt của bạn sẽ xem lại từng nước. Cách tính gồm ba bước:
- Đánh giá thế cờ trước và sau mỗi nước, rồi đổi điểm đánh giá sang khả năng thắng (từ 0% tới 100%). Đổi sang khả năng thắng là để một nước sai khi thế cờ đang cân bằng bị tính nặng hơn một nước sai khi bạn đã hơn cả một Hậu.
- Đo mức tụt khả năng thắng do nước đó gây ra.
- Chấm điểm từng nước theo mức tụt đó, rồi lấy trung bình cho cả ván.
Mỗi nước cũng được xếp loại theo mức tụt khả năng thắng:
| Xếp loại | Mức tụt khả năng thắng |
|---|---|
| Nước tốt nhất | Trùng nước máy chọn |
| Xuất sắc | Dưới 2 điểm phần trăm |
| Tốt | Từ 2 tới dưới 5 |
| Chưa chính xác (?!) | Từ 5 tới dưới 10 |
| Sai (?) | Từ 10 tới dưới 18 |
| Sai lầm lớn (??) | Từ 18 trở lên |
Chạm vào một nước trong danh sách để xem trên bàn: mũi tên đỏ là nước bạn đi, mũi tên xanh là nước tốt hơn. Xem thêm về công cụ này trong bài máy chấm nước đi.
Vì sao không so được giữa các trang
Mỗi trang, mỗi ứng dụng có cách tính riêng: máy phân tích khác nhau, độ sâu phân tích khác nhau, công thức đổi sang khả năng thắng khác nhau, ngưỡng xếp loại khác nhau. Cùng một ván cờ có thể được chấm 85% ở chỗ này và 78% ở chỗ khác. Chỉ so độ chính xác trên cùng một công cụ, và tốt nhất là so ván của chính bạn qua thời gian.
Trên trang này, máy xem lại với thời gian ngắn cho mỗi nước để chạy nhanh trên điện thoại. Kết quả đủ tốt để tìm ra sai lầm lớn, nhưng không phải phân tích chuyên sâu.
Vì sao 90% vẫn có thể thua
Nghe lạ, nhưng rất thường gặp:
- Một sai lầm lớn đủ quyết định ván cờ. Ba mươi nước gần hoàn hảo cộng một nước mất Hậu vẫn cho trung bình cao — nhưng bạn đã mất Hậu.
- Ván ngắn bị ảnh hưởng mạnh. Ván mười lăm nước, mỗi nước chiếm phần lớn trong trung bình.
- Thế cờ đơn giản cho điểm cao dễ dàng. Khi mọi nước đều hợp lý, độ chính xác cao không nói lên nhiều.
- Ngược lại, 60% vẫn có thể thắng nếu đối phương sai nặng hơn.
Vì vậy, đừng nhìn con số trước. Nhìn nước sai lớn nhất trước.
Dùng độ chính xác cho có ích
1. Tìm sai lầm lớn, bỏ qua phần còn lại
Mỗi ván, chỉ cần tìm một nước bị xếp "Sai lầm lớn" và hiểu vì sao sai. Đó là cách học hiệu quả nhất. Bài tự xem lại ván thua hướng dẫn chi tiết.
2. Theo dõi xu hướng, không theo dõi từng ván
Độ chính xác một ván dao động nhiều. Nhưng trung bình mười ván gần nhất tăng lên theo thời gian là dấu hiệu tốt. Ghi lại vào sổ nếu muốn.
3. Đếm số sai lầm lớn thay vì nhìn phần trăm
Với người mới và người chơi phong trào, số nước "??" mỗi ván là chỉ số hữu ích hơn phần trăm. Giảm từ ba sai lầm lớn mỗi ván xuống còn một là bước tiến rất lớn, dù phần trăm có thể chỉ tăng vài điểm.
4. So sánh cùng loại ván
Độ chính xác trong cờ chớp thấp hơn trong cờ chậm là bình thường. Chỉ so ván nhanh với ván nhanh, ván chậm với ván chậm.
Những hiểu lầm phổ biến
"Độ chính xác cao nghĩa là mình giỏi." Không hẳn. Chơi với đối thủ yếu hoặc thế cờ đơn giản dễ cho điểm cao. Thứ hạng và kết quả qua nhiều ván mới phản ánh trình độ.
"Máy luôn đúng." Máy mạnh hơn người rất nhiều, nhưng với thời gian phân tích ngắn, đôi khi nó đánh giá sai những thế phức tạp. Khi thấy một nước bị chấm "sai" mà bạn không hiểu vì sao, hãy đi thử các biến trên bàn để kiểm tra. Các bài khác về học từ ván cờ có trong mục học từ ván cờ.
"Phải đi đúng nước tốt nhất mới là chơi hay." Nhiều nước khác nhau có thể gần như tốt ngang nhau. Nước "Xuất sắc" và "Tốt" hoàn toàn chấp nhận được.
Câu hỏi thường gặp
Độ chính xác bao nhiêu là tốt?
Không có con số chuẩn, vì mỗi công cụ tính khác nhau. Trên cùng một công cụ, so với chính bạn trước đây là cách đánh giá tốt nhất.
Vì sao cùng một ván, mỗi trang chấm một khác?
Vì máy phân tích, độ sâu, công thức và ngưỡng xếp loại khác nhau. Chỉ nên so trên cùng một công cụ.
Độ chính xác có liên quan tới hệ số Elo không?
Có liên quan lỏng lẻo: người mạnh hơn thường có độ chính xác trung bình cao hơn. Nhưng không thể đổi trực tiếp một con số sang con số kia.
Vì sao máy cũng có độ chính xác không phải 100%?
Vì phần xem lại phân tích với thời gian ngắn hơn và cài đặt khác lúc máy chơi, và ở các mức dễ, máy cố ý chơi yếu đi để vừa sức người chơi.
Nên xem lại ván ngay hay để sau?
Xem ngay khi ván còn nhớ rõ là tốt nhất, nhưng nếu đang bực vì thua, nghỉ vài phút rồi hãy xem.
