Chơi cờ online hay đi giải, bạn sẽ thấy các thể thức ghi kiểu 3+2, 5+3, 10+5. Số đầu là số phút mỗi bên. Số sau dấu cộng là số giây được cộng thêm sau mỗi nước đi — gọi là cộng giây. Con số nhỏ này thay đổi cách chơi cờ nhanh nhiều hơn bạn tưởng.
Cộng giây hoạt động thế nào
Lấy ví dụ 3+2:
- Mỗi bên có 3 phút.
- Mỗi khi bạn đi xong một nước, đồng hồ của bạn được cộng thêm 2 giây.
Nếu bạn đi một nước trong 1 giây, bạn lãi 1 giây. Nếu nghĩ 5 giây, bạn mất 3 giây thực. Qua một ván 40 nước, cộng giây tặng mỗi bên thêm 80 giây — với ván 3 phút, đó là gần một nửa thời gian ban đầu.
Cách cộng giờ này được đề xuất bởi cựu vô địch thế giới Bobby Fischer, nên còn gọi là đồng hồ Fischer.
Vì sao cần cộng giây
Không có cộng giây, ván cờ có thể được quyết định bởi đồng hồ thay vì bàn cờ. Hình dung bạn có thế thắng trong tàn cuộc, còn 5 giây; đối phương còn 1 phút. Dù biết cách thắng, bạn có thể thua vì tay không kịp đi.
Cộng giây giải quyết vấn đề đó: miễn là bạn đi nhanh hơn số giây được cộng, bạn không bao giờ hết giờ. Nó giúp cờ nhanh công bằng hơn và thưởng cho người chơi hay, không chỉ người bấm nhanh.
Các thể thức phổ biến
| Thể thức | Nhóm | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1+0, 2+1 | Cờ siêu chớp | Rất nhanh, phản xạ là chính |
| 3+0, 3+2, 5+3 | Cờ chớp | Phổ biến online |
| 10+5, 15+10 | Cờ nhanh | Đủ thời gian nghĩ, tốt để học |
| 90 phút + 30 giây mỗi nước | Cờ tiêu chuẩn | Phổ biến ở giải đấu |
Chi tiết về các nhóm thể thức có trong bài thể thức thời gian.
Cộng giây khác trì hoãn thế nào
Một số đồng hồ dùng trì hoãn thay vì cộng giây:
- Cộng giây: thời gian được cộng thêm sau mỗi nước. Đi nhanh thì tích luỹ được.
- Trì hoãn: đồng hồ chờ vài giây trước khi bắt đầu trừ. Đi trong khoảng trì hoãn thì không mất gì, nhưng không bao giờ tích luỹ thêm.
Với trì hoãn, đồng hồ của bạn chỉ giảm hoặc đứng yên. Với cộng giây, nó có thể tăng. Hầu hết trang cờ online dùng cộng giây.
Tận dụng cộng giây
Đừng hoảng khi còn ít giờ
Với cộng giây, 10 giây chưa phải là hết. Nếu cộng 2 giây mỗi nước và bạn đi trong 1 giây, bạn đang tích luỹ lại. Nhiều người thua trong bí thời gian không phải vì đồng hồ mà vì hoảng và đi sai.
Dùng tàn cuộc để "nạp" lại thời gian
Trong tàn cuộc đơn giản — Vua đi, Tốt tiến, Xe chiếu từ xa — bạn có thể đi nhanh các nước an toàn để tích luỹ cộng giây. Sau đó dùng thời gian đó cho quyết định quan trọng.
Coi cộng giây là "thời gian cơ bản" mỗi nước
Một cách nghĩ hữu ích: số giây cộng thêm là thời gian dành cho nước thường, còn số phút ban đầu là quỹ dự trữ cho những nước khó. Với 3+2, nước bình thường đi khoảng 2 giây, và rút từ 3 phút cho vài nước cần nghĩ thật sự.
Đi trước nước (premove) cẩn thận
Trên các trang online, bạn có thể nhập nước tiếp theo trước khi đối phương đi. Cách này tiết kiệm thời gian và được cộng giây ngay. Nhưng chỉ dùng cho nước ép buộc như ăn lại quân — ở tình huống khác, đi trước nước rất dễ mất quân.
Luyện với cộng giây
Bàn cờ trên trang chơi có ba thể thức có cộng giây khi chơi với máy: 3+2, 5+3 và 10+5, cùng chế độ không giới hạn thời gian. Nếu mới làm quen với đồng hồ, bắt đầu với 10+5: đủ nhanh để có cảm giác thi đấu, đủ chậm để giữ thói quen kiểm tra đe doạ.
Để luyện kỹ năng quản lý giờ, xem quản lý thời gian và khi sắp hết giờ.
Một ván 3+2 trông như thế nào
Hình dung ván 3+2 điển hình của người chơi quen cộng giây:
- Mười nước đầu: đi nhanh theo khai cuộc quen, mỗi nước một hai giây. Đồng hồ gần như không giảm — có khi còn tăng.
- Trung cuộc: vài nước quan trọng mất 10–20 giây, còn lại đi 2–3 giây. Thời gian giảm dần xuống khoảng một phút rưỡi.
- Tàn cuộc: đi nhanh các nước đơn giản để tích luỹ, dành vài giây cho nước quyết định.
Người không quen cộng giây thường làm ngược: nghĩ lâu ở khai cuộc, rồi phải đi vội ở tàn cuộc — đúng lúc cần chính xác nhất.
Cộng giây trong giải đấu
Nhiều giải đấu dùng đồng hồ điện tử có cộng giây ngay từ nước đầu. Một thể thức phổ biến là 90 phút cộng 30 giây mỗi nước. Quy định cụ thể của từng giải có thể khác nhau; nên đọc điều lệ hoặc hỏi trọng tài. Người chơi quen cộng giây khi luyện online sẽ thấy dễ thích nghi hơn.
Những lỗi hay gặp
Bỏ qua cộng giây. Người quen cờ không cộng giây thường chia thời gian đều mà không tận dụng việc đi nhanh ở nước đơn giản.
Quá dựa vào cộng giây. Cộng giây giúp không thua vì hết giờ, nhưng không cho bạn thời gian nghĩ sâu. Tới nước 25 mà chỉ còn 15 giây trong ván 3+2, bạn sẽ phải đi mỗi nước trong 2 giây tới hết ván.
Đi trước nước ở thế phức tạp. Tiết kiệm một giây, mất một quân.
Câu hỏi thường gặp
3+2 nghĩa là gì?
Mỗi bên có 3 phút, và được cộng thêm 2 giây sau mỗi nước đi.
Có cộng giây vẫn có thể hết giờ không?
Có, nếu đồng hồ về 0 trước khi bạn đi. Nhưng nếu luôn đi nhanh hơn số giây cộng, bạn sẽ không bao giờ hết giờ.
Cộng giây và trì hoãn khác nhau thế nào?
Cộng giây cộng thêm thời gian sau mỗi nước, có thể tích luỹ. Trì hoãn chỉ chờ vài giây trước khi trừ, không tích luỹ được.
Người mới nên chơi thể thức nào?
10+5 hoặc dài hơn. Đủ thời gian để nghĩ và hình thành thói quen tốt.
Vì sao gọi là đồng hồ Fischer?
Vì cách cộng giờ này do cựu vô địch thế giới Bobby Fischer đề xuất.
