Sau một ván thua, ai cũng muốn biết mình sai ở đâu. Sau một ván thắng, phần lớn người chơi đóng lại và chơi ván tiếp theo. Cảm giác thắng làm ta tin rằng mình đã chơi tốt.
Nhưng một ván thắng chỉ chứng minh bạn ít sai hơn đối phương trong ván đó. Nó không nói gì về những lỗi mà đối phương không trừng phạt. Và đó chính là những lỗi sẽ khiến bạn thua khi gặp người mạnh hơn. Bài này giải thích vì sao nên xem lại ván thắng, cần tìm gì, và một quy trình mười phút để học từ chiến thắng. Với ván thua, đọc tự xem lại ván thua.
Vì sao ván thắng giấu lỗi
- Đối phương bỏ lỡ cơ hội: bạn để một quân bị treo trong một nước, đối phương không nhận ra. Bạn cũng không nhớ, vì chẳng có gì xảy ra.
- Thắng dù kế hoạch sai: đòn tấn công của bạn không chắc chắn, nhưng thành công vì đối phương phòng thủ kém.
- Chuyển hoá chậm: bạn thắng thế từ nước 20 nhưng phải tới nước 60 mới kết thúc, cho đối phương nhiều cơ hội gỡ.
- Tự tin che mắt: sau khi thắng, bạn nhớ những nước hay, quên những nước run tay.
Với đối thủ cùng trình độ, những lỗi này có thể không bị trừng phạt. Với đối thủ mạnh hơn, chúng quyết định kết quả.
Cần tìm gì trong ván thắng
1. Những lúc mình gặp nguy hiểm
Tìm những thời điểm đánh giá thế cờ nghiêng về phía đối phương, dù chỉ trong một hai nước. Hỏi: đối phương đã bỏ lỡ gì? Nếu mình ở vị trí của họ, mình có thấy không?
2. Đường thắng nhanh hơn
Thường bạn thắng, nhưng có một cách thắng nhanh hơn hoặc gọn hơn. Tìm ra nó giúp rèn khả năng nhìn đòn. Đặc biệt chú ý những lúc bạn có nước chiếu, nước ăn quân, hoặc đe doạ mà không đi.
3. Kỹ thuật chuyển hoá ưu thế
Nếu bạn đã thắng thế từ lâu trước khi ván kết thúc, hỏi: làm sao để kết thúc nhanh hơn? Mình có đổi quân đúng lúc không? Mình có cho đối phương cơ hội phản công không? Đây là chỗ nhiều người chơi mất nửa điểm trong cả mùa giải.
4. Khai cuộc may mắn
Bạn thắng vì đối phương dính bẫy, hay vì khai cuộc của bạn thật sự tốt? Nếu khai cuộc có vấn đề, tốt hơn là biết ngay bây giờ, trước khi người mạnh hơn khai thác.
Quy trình mười phút
Không cần phân tích sâu mọi ván thắng. Mười phút là đủ:
- Tự xem lại không có máy (bốn phút). Đánh dấu những nước bạn thấy không chắc hoặc may mắn.
- Chạy máy (ba phút). Nhìn biểu đồ đánh giá, tìm những chỗ thay đổi lớn nhất theo cả hai chiều.
- So sánh (hai phút). Những chỗ bạn nghi có đúng là chỗ máy chỉ ra không? Có chỗ nào bạn không hề nghi mà thật ra rất nguy hiểm?
- Viết một bài học (một phút). Một câu cụ thể, ví dụ: "Mình để hàng cuối yếu suốt năm nước, đối phương không nhận ra."
Bước cuối quan trọng nhất. Một bài học được viết ra sẽ ở lại, một cảm giác mơ hồ thì không. Nhiều người ghi những bài học này vào sổ lỗi.
Dùng độ chính xác đúng cách
Công cụ xem lại thường cho điểm độ chính xác. Độ chính xác cao trong một ván thắng là tốt, nhưng đừng để nó thay cho việc nhìn từng nước. Một sai lầm nghiêm trọng có thể ẩn trong một con số tổng cao. Xem độ chính xác là gì và đừng tin máy mù quáng.
Một ví dụ thường gặp
Hình dung một ván bạn ăn được Mã ở nước 15 bằng một đòn bắt đôi, rồi thắng ở nước 45. Cảm giác là một ván thắng sạch.
Khi xem lại, bạn thấy ở nước 12, Hậu của bạn đứng ở ô có thể bị Tượng đối phương ghim vào Vua. Đối phương không thấy, đi nước khác. Ba nước sau, bạn bắt đôi.
Bài học thật không phải là "đòn bắt đôi của mình đẹp". Bài học là "ở nước 12, mình không kiểm tra Hậu có thể bị ghim không". Bài học đó sẽ cứu bạn trong những ván sau.
Nên xem lại ván thắng nào
Không cần xem mọi ván. Ưu tiên:
- Thắng người mạnh hơn: điều gì hiệu quả, và mình may ở đâu?
- Thắng dài: chuyển hoá chậm ở đâu?
- Thắng mà mình thấy run: trực giác của bạn có thể đã nhận ra nguy hiểm thật.
- Thắng bằng khai cuộc chính của mình: để giữ vốn khai cuộc khoẻ mạnh.
Cân bằng: học mà không làm mất vui
Xem lại ván thắng không có nghĩa là tự trách mình. Hãy vui với kết quả. Ghi nhận cả những nước hay, vì biết mình làm tốt điều gì cũng có ích. Mục tiêu đơn giản là rời mỗi ván với một điều để giữ và một điều để sửa.
Những lỗi hay gặp khi xem lại ván thắng
Bỏ qua hoàn toàn. Lỗi phổ biến nhất.
Chỉ ngắm đòn thắng. Đòn thắng vui để xem lại, nhưng bài học thường nằm ở chỗ khác.
Để máy làm hết. Tự xem trước; máy chỉ để kiểm tra.
Xem quá nhiều ván quá kỹ. Mười phút tập trung cho một ván tốt hơn lướt qua mười ván.
Luyện tập
- Sau mỗi buổi chơi trên bàn cờ của trang, chọn một ván thắng và áp dụng quy trình mười phút.
- Sau mười ván thắng đã xem lại, đọc lại các bài học. Bài học nào lặp lại nhiều nhất?
- Đọc thêm các bài trong mục học từ ván cờ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên xem lại ván thắng?
Vì ván thắng thường giấu những lỗi đối phương không trừng phạt. Những lỗi đó sẽ khiến bạn thua người mạnh hơn.
Xem lại một ván thắng mất bao lâu?
Khoảng mười phút là đủ cho phần lớn các ván.
Có nên tin điểm độ chính xác cao trong ván thắng?
Chỉ dùng như tham khảo. Hãy nhìn những nước mà đánh giá thay đổi lớn.
Nên ưu tiên xem lại ván thắng nào?
Thắng người mạnh hơn, thắng dài, và thắng mà mình thấy không chắc chắn trong ván.
Có cần viết lại bài học không?
Nên. Một câu viết ra giúp bạn nhớ lâu hơn nhiều so với chỉ đọc qua.
