Chơi cờ vua online dễ bắt đầu hơn bao giờ hết: mở trình duyệt, bấm một nút, vài giây sau đã có đối thủ. Nhưng cũng chính vì dễ, nhiều người bỏ cuộc sau vài ngày. Lý do thường giống nhau: thua mười ván liền trước những đối thủ đi nhanh như máy, không hiểu vì sao thua, điểm xếp hạng tụt dốc, và kết luận "mình không hợp với cờ".
Phần lớn những trải nghiệm tệ đó tránh được nếu bắt đầu đúng thứ tự. Bài này là thứ tự đó.
Bước 1: chơi với máy trước khi chơi với người
Khi mới vào, chơi với người thật ngay lập tức có hai vấn đề. Thứ nhất, hệ thống ghép trận chưa biết trình độ của bạn nên thường ghép bạn với người mạnh hơn nhiều. Thứ hai, đối thủ người không chờ bạn: họ đi nhanh, và nếu bạn đi chậm vì còn đang nhớ luật, bạn thua bằng đồng hồ trước cả khi thua bằng cờ.
Máy thì khác. Máy chờ bạn bao lâu cũng được, không bao giờ cho phép nước sai luật, có nhiều mức độ khó, và không phán xét. Vài ngày đầu, hãy chơi với máy ở mức thấp cho đến khi thắng được một cách thoải mái — đó là dấu hiệu bạn đã quen tay với luật và bàn cờ.
Trên Cờ Vua Số, bạn chơi với máy ngay khi mở trang, không cần tài khoản. Mức Người mới và Dễ được thiết kế để đánh giống người đang học chứ không phải một cỗ máy cố tình đi ngu, nên thắng được chúng là thắng thật.
Bước 2: chọn thể thức chậm cho những ván đầu với người
Khi đã sẵn sàng chơi với người, tránh cờ siêu chớp. Ở 1–2 phút, người mới gần như chắc chắn thua vì tốc độ tay, không học được gì từ ván cờ. Thể thức hợp lý cho những ván đầu là 10 phút trở lên, tốt nhất có cộng giây (ví dụ 10+5 hoặc 15+10).
Chơi chậm cũng giúp bạn gặp những người chơi có cùng mục tiêu: người chọn 15 phút thường muốn suy nghĩ, không phải muốn đánh nhanh cho xong.
Bước 3: hiểu điểm xếp hạng trong vài tuần đầu
Hầu hết các trang cờ cho bạn một điểm khởi đầu — thường khoảng 1200 đến 1500 tuỳ nơi — rồi điều chỉnh sau mỗi ván. Trong khoảng 10–20 ván đầu, điểm này được gọi là tạm thời và thay đổi rất mạnh: thắng một ván có thể tăng vài chục điểm, thua một ván giảm vài chục điểm.
Hai điều cần biết để khỏi nản:
- Điểm tụt mạnh lúc đầu là bình thường. Hệ thống đang đi tìm trình độ thật của bạn. Nếu điểm khởi đầu cao hơn trình độ thật, nó sẽ tụt cho đến khi bạn thắng khoảng một nửa số ván.
- Mục tiêu tuần đầu không phải là điểm. Mục tiêu là hiểu vì sao mình thua. Điểm tự tăng khi bạn bớt lặp lỗi.
Bước 4: cài đặt bàn cờ cho thoải mái
Vài cài đặt nhỏ làm trải nghiệm khác hẳn:
- Kéo thả hay chạm-chạm: trên điện thoại, chạm quân rồi chạm ô đích thường chính xác hơn kéo thả, nhất là với màn hình nhỏ. Hầu hết các bàn cờ hỗ trợ cả hai.
- Hiện nước hợp lệ: các chấm nhỏ trên ô có thể đi rất hữu ích lúc mới học. Khi đã quen, một số người tắt đi để luyện tự nhìn.
- Toạ độ ở mép bàn: bật lên để dần quen tên ô — rất cần khi đọc tài liệu và xem lại ván.
- Âm thanh: tiếng quân đặt xuống giúp bạn biết đối phương vừa đi, không cần nhìn chằm chằm vào màn hình.
- Màu bàn: chọn màu dễ nhìn với bạn. Màu xanh lá và màu gỗ là hai kiểu dễ phân biệt ô nhất.
Bước 5: phép lịch sự khi chơi với người
Cờ online vui hay không phụ thuộc nhiều vào cách người ta đối xử với nhau. Vài điều nên làm và không nên làm:
Nên: đầu hàng khi thế cờ đã thua rõ ràng thay vì để đồng hồ chạy hết; chào đối thủ nếu có khung trò chuyện; chấp nhận hoà khi thế cờ hoà thật.
Không nên: bỏ ngang ván đang thua (thoát trang, để đồng hồ chạy) — nhiều trang coi đây là vi phạm; kéo dài vô ích một ván đã thua nặng chỉ để đối thủ tốn thời gian; nhắn tin khiêu khích.
Bước 6: khi thua liên tiếp
Ai chơi online cũng sẽ gặp chuỗi thua. Cảm giác muốn "gỡ lại" ngay lập tức là cái bẫy lớn nhất: bạn chơi nhanh hơn, ẩu hơn, và thua tiếp. Một quy tắc đơn giản nhiều người chơi lâu năm dùng: thua hai ván liền thì dừng, xem lại một trong hai ván, hoặc làm việc khác mười phút rồi quay lại.
Tài khoản: khi nào cần
Chơi với máy không cần tài khoản. Tài khoản có ích khi bạn muốn lưu lịch sử ván, có điểm xếp hạng ổn định, và chơi với bạn bè thường xuyên. Không có lý do gì phải tạo tài khoản trước khi chắc rằng mình thích chơi — chơi thử vài ngày trước đã.
Một lộ trình tuần đầu gợi ý
- Ngày 1–2: chơi với máy mức Người mới, không đồng hồ, cho đến khi thắng được.
- Ngày 3–4: lên mức Dễ, thử 10 phút; sau mỗi ván thua, dùng Xem vì sao thua để tìm một nước sai lớn nhất.
- Ngày 5–7: chơi vài ván 10–15 phút với người thật, xem lại ít nhất một ván mỗi ngày.
Nếu cần chuẩn bị kỹ hơn về luật, bắt đầu từ bài luật cờ vua cơ bản; nếu đã biết luật mà hay thua ở những nước đầu, đọc về nguyên tắc khai cuộc.
Câu hỏi thường gặp
Chơi cờ vua online có cần tài khoản không?
Chơi với máy thì không cần. Chơi với người thì tuỳ trang; một số cho phép chơi khách, số khác yêu cầu tài khoản để ghép trận và tính điểm.
Vì sao mới chơi đã gặp toàn người mạnh?
Vì hệ thống chưa biết trình độ của bạn và bắt đầu từ một điểm trung bình. Sau khoảng 10–20 ván, điểm của bạn sẽ ổn định và đối thủ sẽ vừa sức hơn.
Chơi trên điện thoại hay máy tính tốt hơn?
Cả hai đều ổn. Máy tính có màn hình lớn, dễ nhìn thế cờ và xem lại ván. Điện thoại tiện chơi mọi lúc; hãy dùng chế độ chạm-chạm để tránh đi nhầm ô.
Bao lâu thì thắng được người thật?
Khi đã thắng được máy ở mức Dễ một cách ổn định và biết các nguyên tắc khai cuộc cơ bản, bạn sẽ thắng được khoảng một nửa số ván với người cùng trình độ — đó cũng chính là điều hệ thống xếp hạng hướng tới.