Chơi cờ với người quen có cái vui riêng: được trêu nhau sau mỗi nước đi hớ, được bày lại ván cùng nhau, và được chơi lại "ván phục thù" ngay tối đó. Nhưng chơi với bạn bè cũng dễ mất vui — khi một người mạnh hơn hẳn, hay khi hai bên hiểu luật khác nhau.
Bài này gợi ý ba cách chơi cùng nhau, cách chấp quân để ván cờ cân sức, và vài điều nên thống nhất trước.
Ba cách chơi cùng bạn bè
1. Cùng một bàn cờ thật
Cách cổ điển và vui nhất. Ngồi đối diện, nhìn nét mặt đối phương khi họ vừa nhận ra mình để Hậu bị ăn. Một bộ cờ gọn trong túi có thể mang tới quán cà phê, công viên, hay chuyến đi chơi.
2. Cùng một điện thoại hoặc máy tính
Khi không có bàn cờ, dùng chế độ hai người trên một thiết bị. Trên trang chơi, chọn 2 người: hai bạn thay phiên đi quân trên cùng một màn hình, máy tự kiểm tra luật nên không ai cãi nhau về nước đi hợp lệ. Có thể bật đồng hồ để ván cờ có nhịp.
Mẹo: nếu hai người ngồi đối diện qua một máy tính bảng đặt nằm, bấm nút Lật bàn khi tới lượt người bên kia; ngồi cạnh nhau thì để nguyên hướng bàn cờ.
3. Qua mạng, mỗi người một nơi
Nhiều trang cờ online có tính năng mời bạn vào ván riêng qua đường liên kết hoặc tên tài khoản. Cách này tiện khi bạn bè ở xa. Nếu chơi cho vui, nên chọn ván không tính điểm để không ai áp lực về xếp hạng. Trước khi chơi online, đọc thêm chơi công bằng và bắt đầu chơi cờ vua online.
Chấp quân: để ván cờ cân sức
Khi một người mạnh hơn rõ rệt, ván cờ dễ thành màn trình diễn một chiều. Chấp quân giúp cả hai cùng có cơ hội.
| Mức chênh lệch | Cách chấp gợi ý |
|---|---|
| Chênh ít | Người mạnh cầm Đen (đi sau) |
| Chênh vừa | Người mạnh bỏ một Tốt (thường Tốt f) hoặc một Mã |
| Chênh nhiều | Người mạnh bỏ một Xe |
| Chênh rất nhiều | Người mạnh bỏ Hậu |
Ngoài chấp quân, có thể chấp thời gian: người mạnh có ít thời gian hơn, ví dụ 3 phút đấu 10 phút. Cách này giữ ván cờ đầy đủ quân nhưng vẫn cân bằng.
Thử một mức, xem kết quả vài ván, rồi điều chỉnh. Mục tiêu là mỗi bên thắng khoảng một nửa số ván.
Luật nhà nên thống nhất trước
Nhiều cuộc tranh cãi giữa bạn bè đến từ việc mỗi người hiểu luật một kiểu. Thống nhất trước vài điểm:
- Chạm quân có phải đi không? Chơi vui thì thường không; muốn tập thi đấu thì có.
- Có được đi lại không? Nếu có, bao nhiêu lần mỗi ván?
- Bắt Tốt qua đường: nhiều người chơi lâu năm không biết luật này. Nói trước để tránh "cãi nhau vì một Tốt". Xem bắt Tốt qua đường.
- Hoà pat: Vua không còn nước đi mà không bị chiếu là hoà, không phải thắng. Đây là chỗ hay gây tranh cãi nhất.
- Có dùng đồng hồ không?
Giữ cho cuộc chơi vui
- Khen nước hay của đối phương. Một câu "nước đẹp đấy" làm không khí thoải mái hơn rất nhiều.
- Bày lại ván sau khi chơi. Cùng nhau xem lại chỗ bước ngoặt — đây là lúc cả hai học được nhiều nhất.
- Đổi màu mỗi ván. Ai cũng có lượt cầm Trắng.
- Không dạy đời khi không được hỏi. Người thua không phải lúc nào cũng muốn nghe phân tích ngay.
- Giữ bảng thành tích cho vui, nhưng đừng để nó thành áp lực.
Những biến thể vui khi chơi với bạn
Khi đã chơi nhiều ván thường, thử vài biến thể cho đổi không khí:
- Cờ chấp thời gian: người mạnh 3 phút, người yếu 10 phút.
- Cờ nói to: mỗi người phải nói lý do trước mỗi nước. Vừa vui vừa học được cách nghĩ của nhau.
- Bày thế cờ cho nhau: một người bày một thế tàn cuộc, người kia thử thắng. Đổi vai.
- Ván cặp đôi: hai người một phe, thay phiên đi quân mà không được bàn nhau. Rất dễ gây cười.
Chơi cờ trong gia đình
Cờ vua là trò chơi tuyệt vời cho bố mẹ và con cái. Vài gợi ý:
- Chấp quân cho trẻ thay vì cố tình nhường. Trẻ nhận ra khi bị nhường, và chiến thắng thật vui hơn nhiều.
- Cho trẻ đi lại khi còn đang học luật, kèm giải thích nhẹ nhàng.
- Buổi ngắn: vài ván là đủ, dừng khi trẻ còn muốn chơi.
Muốn con học bài bản hơn, xem các bài trong mục cho người mới.
Khi không có ai chơi cùng
Lúc bạn bè bận, chơi với máy là cách luyện để lần sau gặp bạn thì mạnh hơn. Máy trên trang chơi có năm mức từ Người mới tới Cao thủ, và sau mỗi ván có phần xem lại chỉ ra nước sai lớn nhất. Các bài khác về chơi online có trong mục chơi cờ online.
Câu hỏi thường gặp
Chơi cờ hai người trên cùng một điện thoại được không?
Được. Chọn chế độ 2 người trên trang chơi, hai bạn thay phiên đi quân trên cùng màn hình. Máy tự kiểm tra luật.
Chấp quân thế nào cho công bằng?
Bắt đầu với một mức, chơi vài ván, rồi điều chỉnh để mỗi bên thắng khoảng một nửa số ván. Chấp Tốt f hoặc một Mã là mức phổ biến khi chênh vừa phải.
Có nên chơi cờ ăn tiền với bạn bè không?
Không nên. Cá cược dễ biến cuộc chơi vui thành căng thẳng và tranh cãi.
Làm sao tránh cãi nhau về luật?
Thống nhất trước các điểm hay tranh cãi: chạm quân, đi lại, bắt Tốt qua đường, hoà pat.
Chơi với bạn mạnh hơn nhiều có ích không?
Có, nếu bạn xem lại ván và học từ họ. Chấp quân giúp ván cờ vẫn vui và bạn vẫn có cơ hội thắng.
Có nên dùng đồng hồ khi chơi với bạn?
Tuỳ hai bên. Không đồng hồ thì thoải mái hơn; có đồng hồ thì ván cờ có nhịp và không ai phải chờ quá lâu. Chấp thời gian cũng là cách cân bằng khi chênh trình độ.
